Türkler doğuştan şarapçı
Bu röportajı keşke okuyabilseydi! Gazeteciler başlayıp
bitiremedikleri işleri için "elime yapıştı" derler. 56 yaşında
basketbol oynarken yitirdiğimiz Sarafin şarabının babası ve Açık
Radyo'nun kurucusu Güven Nil ile yaptığım söyleşi de öyle oldu. Bir
süre önce yaptığımız söyleşinin kasetlerini çözmek nedense bir türlü
nasip olmadı. Derken Güven Nil'in ölüm haberi geldi.
Mecidiyeköy'deki ofisinde ziyaret ettiğim Güven Nil Saroz'da 80
hektarlık bağlarında 1989 yılından bu yana Chardonnay, Cabernet
Sauvignon, Merlot ve Sauvignon Blanc üzümleri yetiştiriyordu.
Sarafin'in babası olarak tanınsa da Turk Gulf Merchant Bank'ın
Başkanı ve Açık Radyo'nun kurucularındandı da aynı zamanda. Sözü onu
çok iyi tanıyan, Robert Kolej'den sınıf arkadaşı olan Şahin Alpay'a
bırakıyorum: "Güven Türkiye'de pek az kimsenin yaptığını yaptı:
kazandığı parayı tarıma yatırdı. Elinden kitap düşmedi. Gidip
görmediği yer kalmadı. Son gitarını birkaç gün önce satın aldı.
Kurucusu olduğu Açık Radyo'da "Müzikli Şarap Sohbetleri"ni
hazırlayıp sundu. Kalbi, her pazar yaptığı gibi basketbol oynarken
durdu. Daha yapacağı çok şey vardı".
Şarapçılığa nasıl başladınız?
-Kolejden arkadaşım Ahmet Kutman'ın en büyük rüyası dünya pazarında rekabet edecek şarap üretmekti ama bağcılığa vakti yoktu. "Bağcılığa başla birlikte şarap üretelim" dedi. Neticede 1989'da Saroz'da 80 hektar bağ alıp başladım. Türkiye esasında bir tarım ülkesi. Herkesi fabrika işçisi yapamazsınız ki. Benzersiz bir iklim kuşağındayız. Niye tekstil sanayi bu kadar büyüdü? Neticede modaya o kadar düşkün değiliz. Ancak pamuk kuşağındayız. Bu yüzden doğuştan tekstilci, zeytinci, şarapcıyız. Şarap en büyük tokadı dini ve sosyal baskılardan yemiş. Osmanlı zamanında büyük bir şarap üretimi vardı. Şu anda şarap üretimi 60 milyon şişe, oysa kayıtlara göre Osmanlı imparatorluğu sırasında 230 milyon şişe üretilirmiş. Elbet Yunanistan, Bulgaristan, Romanya dahil.
Teknolojide Fransa'nın izinde mi gidiyorsunuz?
- Hayır "Yeni dünya" diye bilinen teknolojiyi uyguluyoruz. Şöyle açıklayabilirim bunu: Fransızlar 600 yıldan beri bağlarını fazla sökmemişler. Çok sık ve alçak dikerler. Onların teknolojisi "eski dünyadır". Oysa Avustralya, Yeni Zelanda, Kaliforniya, Güney Afrika ve Şili "yeni dünya" diye bilinen bambaşka bir teknoloji geliştirdiler. Bağlar aralarına traktör girebilecek şekilde daha geniş kuruluyor. Biz bunu uyguladık. Traş makineleri Fransa'dan geliyor, ahşap direkler Şili'den. Traş makinesi önemli çünkü aşırı yaprak bırakırsanız aşırı meyve alırsınız ve lezzet kapasitesi düşer. Mesela İtalyanlar üzümü sularlar üretim artsın diye. Aynı bağdan iki misli şarap alınır. Bu yüzden İtalyan şarapları lezzetini kaybetmiştir. Fransa'da şatolar üretimi kısıyor. Biz de buna dikkat ediyoruz.
Peki bunca zahmetin meyvesini alıyor musunuz? İyi şarap talep edenlerin sayısında artış var mı?
-Sanıyorum Türkiye'de iyi şaraba fiyat farkı verilmesi gerektiği anlayışı yerleşti gibi. Uzun zaman şarap kalitesi çok kötüydü. Kaliteli şarabın piyasaya çıkmasıyla birlikte Kavaklıdere'nin Kalecik Karası gibi insanlar iyisini istemeye başladılar. Biz Sarafin'e tahmin edemiyeceğiniz kadar iyi bir tepki aldık. Sarafin şu anda sadece internet'ten satılıyor. Tabii lokantalarda da bulmak mümkün. Bugün şarap yetiştiremiyoruz. Tarsus'tan, Kayseri'den sipariş alıyoruz. Bizim için zahmetli olsa da eve kadar teslim ediyoruz. Tarsus Hastanesi'nde bir doktor mesela, şaraba meraklı internet'e giriyor, şiparişini veriyor. Bu büyük bir aşama. Neticede insanlar Türkiye'de giderek güzel şarap içmeye başlarsa iyi şarap üretilmeye başlanır.
Nil'den bağcılık tavsiyeleri
Üzüme elverişli arazinin hektar fiyatı beş dolar ile elli dolar arasında oynuyor. Modern bağcılık yapacaksanız on ila otuz dolar harcamanız gerekiyor hektar başına.
10 hektarlık bir araziye diyelim ki ortalama 500 bin dolarlık bir yatırım yaptınız. En kaliteli şarabı üretmek istiyorsanız alacağız ürün 100 ton üzümdür. Alacağınız para ise yılda 75 bin dolardır. Tabii bunun bir aile işletmesi olacağını düşünüyorum. Ürün almak için dört yıl bekliyorsunuz ama ondan sonra 50 yıl bu parayı alabilirsiniz.
Köylü elbet bu parayı yatıramaz. Arazisi olduğunu varsayarsak, bir hektara diyelim 10 bin dolarlık yatırım yapacak. Dört yıl bekleyecek sonra her yıl 7 bin 500 dolar para alacak. Şimdi işin can alıcı noktasına geliyorum. Köylünün 10 bin doları da yok. Dünya Bankası'nın Türkiye'ye tarımda kullanılmak üzere verdiği 600 milyon dolarlık yardımı var. Ziraat Bankası aracılığıyla bundan yararlanabilir. Mesela bizim iklim kuşağımızda olan Bulgarlar bu yardımdan yararlanarak Cabernet Sauvignon ektiler. Bugün dünyanın dördüncü şarap ihracatçısı Bulgaristan. Kaldı ki bölgedeki fabrikalar da köylüyü teşvik edebilir. Biz öyle yapıyoruz.
Lokanta masalarında rakı şarap yarı yarıya
Eskiden lokantalarda on masanın sekizinde rakı, ikisinde şarap görürdünüz. Şimdi neredeyse yarı yarıya. Türkiye şarapta büyük bir aşama kaydetti. Şimdi bir kampanya açmaya hazırlanıyoruz. Mantar gibi türeyen şarapevlerine bir dönem daha ucuz şarap verelim insanlar iyi şarapla kötü şarap arasındaki farkı görsün istiyoruz.
İSTİKBAL BAĞCILIKTA
Türkiye şarapcılığa akıllı yatırım yaptığı takdirde 10 ya da 20 yılda bundan müthiş ekmek yiyebilir. Mesela bugün dünyada takriben 40 milyar şişe üretiliyor ve şarap cirosu dünyada 100 milyar dolar. Buğdaydan bile büyük cirosu var. Mevcut üretimin tamamı kadar ek bir üretim sağlanıp ihraç edilirse 150 ila 200 milyon dolarlık gelir elde edilebilir. İddia ediyorum ki, şarapcılığa yatırım Türkiye için çok hayırlı olacak. Ben Türkiye'nin istikbalini zeytinde ve şarapta görüyorum.
