Sanal Ömer Hayyam
Elektrik, elektronik, siyaset, sosyoloji
ve edebiyat okudu. Ama tutkusu şarap, İnternet'in Hayyam bey'i Erdal Demirtaş.
YOKSA siz hâlâ o siteyi ziyaret etmediniz mi?
www.hayyam.com 'un yaratıcısı, yazarını merak etmediniz mi?
O'nun kartviziti resmen konuşuyor. Erdal Demirtaş'ın kartvizitinin tepesinde asmalar var. Mesleği ne mi? Şarapsever! Kartvizitinde öyle yazıyor... ODTÜ elektrik-elektronik mühendisliği kesmiyor. Siyaset, sosyoloji ve edebiyat eğitimi görüyor. Herkes O'nun Almanya'nın Tübingen kentinde dersleriyle haşır, neşir olduğunu sanıyor. Oysa O, burada, Hürriyetim Projesi'nin yeniden yapılanması için ter döküyor. Hürriyet Gazetesi Pazarlama ve Operasyon Grup Başkanı ve İcra Kurulu Üyesi Vuslat Doğan Sabancı'nın ilk görüşmelerinde "Hayyam Bey" dediği Erdal Demirtaş, popüler şarap sitesi www.hayyam.com'un yapımcısı, yazarı yani babası. Bir gün bir telefonla aynı binada çalıştığımızı öğreniyorum. Bir akşam Nevizade Sokak'taki yeni şarapevlerinden Çardak'ta ifadesini alıyorum. İlk kez bir gazeteciyle özel muhabbetinde ailesini, eğitimini, şarap tutkusunu, sitesinin doğuşunu anlatıyor. Hayatının her dönemeci "Hayyam Bey"e götürüyor. "Şarap bir hayat felsefesidir" diyor ve sitesinde "Ara sıra birkaç kadeh şarap ve biraz hayyam.com" tavsiye ediyor. Geçmişten geleceğe şarabi yolculuğumuzun notları şöyle dökülüyor:
ŞARAP TUTKUSU
Hobisiydi, mesleği oldu. Gün geldi 120 farklı şarap tattı. Gün geldi şarap kitaplarıyla döndü evine, bir solukta okudu. Alman Şarap Enstitüsü'nün kurslarına katıldı, sertifika aldı. Şarap butiklerini gezdi. Her etiket, her tadım şarap tutkusunu derinleştirdi. Almanya'daki yoğun degüstasyon kurslarında 10 kadeh vardı masada. Sırasıyla saf su, az şekerli su, orta şekerli su, çok şekerli su, az asitli su, orta asitli su, çok asitli su, az acılı su, orta karar acılı su ve çok acılı su. Tadıyor ve not alıyordu. Şekerli ve asitli suları gayet iyi ayırt edebildi. Acıyı ise kestiremedi. Hocası çok kahve içtiğini derhal anladı. Çünkü aşırı kahve tüketimi, acı duyumundaki hassasiyeti olumsuz yönde etkiliyordu. Kahvenin yanı sıra tabii ki sigara da şarabın tadımındaki röfleleri örtüyor. Sigaradan vazgeçebilen şarabı daha derinlemesine tadıyor.
SİTENİN DOĞUŞU
ODTÜ'den mezun olduğundan bu yana böyle bir site aklındaydı. İsim arıyordu. Fen Lisesi'nden arkadaşları arasında ödüllü bir yarışma düzenledi. Birinci Shiraz, ikinci Riesling şarabı kazandı. Ve "www.hayyam.com" böylece doğdu. Notlar, fotoğraflar, sohbetler, tadımlar 5-6 senedir birikiyordu. Bilgiler tasnif edildi ve 1996-1997'de herşey yeniden yazıldı. Üzüm, bağ, tadımla ilgili Türkçe terminolojiyi araştırdı, İnternet yayıncılığını öğrendi. İnteraktif meraklara göre görsel ve içerik zenginleşti. 1999'un başında "www.hayyam.com" hazırdı. Şarap Tadım Tekniği, Üzümler ve Şarapları gibi temel bilgilerin yanısıra şarap ödüllü yarışmalar, kitap önerileri, konuk yazarlarıyla her geçen gün zenginleşti.
ÇOK ÜZÜM ÇİĞNEDİ
Doğum tarihi 9 Mayıs 1969. Bir öğretmenin oğlu. Silifke'nin Çatak köyünden Erdal Demirtaş. Tipik bir güneyli yaşamı var. Yaz sıcaklarında yaylalara kaçıyorlar. Üzüm çocukluk aşkı. Kuş üzümü nedir? Üzüm nasıl koparılır, kurutulur, hepsini biliyor. Vaktiyle ne üzümler çiğnemiş, ne üzümler. Eylülde 5-10 sergi üzüm kuruttuklarını, pekmez yaptıklarını aktarıyor.
Ankara Fen Lisesi'nden sonra ODTÜ'de mühendislik eğitimini yeğliyor. Liseden bu yana fotoğraf çekiyor. Üniversite ertesindeki Almanya günlerini "şaraba giriş" olarak yorumluyor. Bilgisayar stajı sırasında Schloss-Laubach şatosunda kalıyor. Üç ay boyunca her akşam mahzende sofralar kuruluyor, şaraplar peşpeşe açılıyor. Patronun eşi Brezilyalı, deniz mahsüllerinden müthiş yemekler hazırlıyor. Kırmızılarda Bordeaux, Kaliforniya ve İtalyan şarapları, beyazlarda Chardonnay'ler, Pinot Gris'leri unutamıyor.
YAZILIM UZMANLIĞI
2-2.5 yıl yazılım uzmanı olarak çalıştı, program hazırladı. Siemens-Nixdorf'ta 1.5 yıl sistem uzmanlığı yaptı. Türkiye'deki yaşama alışamadı. Çok iyi maaş yetmedi. Mekaniklikten sıkıldı ve 1994'de yine Almanya yollarındaydı. 1995 yazılımla geçti. Sosyal bilimlerdeki eksikliğini hissetti ve kariyerini bir kenara itip Tübingen'de siyaset bilimleri, sosyoloji, İngiliz ve Alman edebiyatında eğitime başladı. Bu arada resimle ilgilendi. Karakalem, akrilik boya, baskı, heykel çalıştı. Halen resmen öğrenci. Siyaset bilimleri ve sosyolojide sertifikası var. Şimdilik bu kadar eğitim yeterli diyor, ama Erdal bu, belli olmaz, her an fikir değiştirebilir ve öğrenciliğe dönebilir.
İNTERNET TRENİ
Yarım gün yazılım çalışmalarıyla hayatını kazanıyordu. 1999 yaz mevsiminde İnternet trenine binmeye karar verdi. Almanya'nın önemli İnternet portalı "web-de"de işe girdi. Sonrasını Erdal'dan dinleyelim: "Doğan Online "www.hayyam.com" sitesiyle ilgilendi. Tanıştık. Mart 2000'de Vuslat Doğan Sabancı'nın Avrupa'daki Türklere yönelik İnternet sitesi projesi koordinatörlüğü teklifini kabul ettim. Hürriyetim projesi 2000'in sonunda öncelikle Almanya'da hazır olacak. Bu proje dünyanın dört bir yanındaki Türklere yönelik bilgi, kültür, eğitim, eğlence merkezi yaratacak. Her ülkenin dilinde de yayın yapılacak. Şu anda 40 kişi bu büyük projenin en kısa sürede hedefine ulaşması için çalışıyor.
TÜRKİYE'DE ŞARAPÇILIK
Bilgi, uzmanlık, deneyim, sabır işidir. Şarap üreten, kendine güvenli, damağına uygun tadı şaraba verebilen kişidir. Türkiye'de Doç.R.Ertan Anlı gibi uzmanlar çok az. O'nun gibi donanımlı şarap bilimciler yetişmeli. Devletin desteği mutlaka şart. Küçük üreticilere zorluk çıkaran yeni yasa tasarısındaki maddeler değiştirilmeli. Şarapçılık ciddi, geleceği olan bir sektördür. Tüm sanayi ülkelerine kazandırıyor, bizde neden olmasın?"
DOLUCA'NIN DESTEĞİ
Doluca Pazarlama ve Halkla İlişkiler Müdürü Sibel Kutman projeyi dinledi, düşündü, hiçbir beklentisi olmadan, firmasının kayırılmasını istemeden, şarapseverlere hizmeti, bilgilendirmeyi ön planda tutarak destek verdi. Her konuda yardımcı oldu. Daha sonra Turasan reklamlarıyla katıldı. Bağcılığa, şarapçılığa girmek isteyenler danışıyor, şarapseverler etkinlik istiyor ve bunlar artan bir sorumluluk yüklüyor. Konuk defterine not bırakanların sayısı 267. Şimdilerde hayatı, zamanı, beyni Hürriyetim'e endekslendiğinden yeterince ve gönlünce "www.hayyam.com" ile ilgilenemiyor. Bilgiler tıpkı şarap gibi İnternet'te yıllanıyor, değişiyor, yenileniyor. Olgunlaştığına karar verdiği an kitap olacak.
YARINLARDA NE YAPACAK
Şu an 2 bin üyesi olan bir kulüp kurdu. Hayyam Şarap Kulübü. Birtakım projeler var: "Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği öğretim görevlilerinden Doç.R.Ertan Anlı da artık hayyam.com yazarlarından. "Misket Şarabı: Yaz Akşamlarının Vazgeçilmez Paylaşımı" başlıklı ilk yazısını kaçırmayın. Doç.Anlı yönetiminde Ankara'da tadım geleneği başlatılacak. Doluca'nın fabrikasına gezi düzenlenecek. Wine&Roses'da Avustralya şarapları akşamı olacak. Kapadokya'da konaklayıp, Turasan'ın bağlarını gezeceğiz. Siteden sembolik bir gelir elde ediyorum" diyor. Belki 15 sene sonra zamanının çoğu şarabi olacak. Şarap okuyacak, şarap yazacak, şarap üretecek ve tüketecek...
Hayyam Erdal Bey
Ömer Hayyam'la özdeşleştirme var, ama özenti kesinlikle yok. Yobazlığa karşı çıkması, engin insan sevgisiyle etkiliyor Ömer Hayyam, Erdal Bey'i. Erdal Demirtaş şarapla derdini sitesinde şöyle anlatıyor: Çağların zarif içkisi şaraba, hak ettiği değeri verebilmek; Anadolu kültür mirasımızdan bize kalan bu önemli mirasın tanınması, sevilmesi ve keyfinin gerçek anlamda çıkarılabil-mesine katkıda bulunmak amacıyla, şaraptan anlayan ve anlamayan herkese yönelik olmak üzere, birikimlerimi ve deneyimlerimi bir çalışmada derledim. Bir şarap kültürü ve bilinçli tüketiciler yaratılmasına katkıda bulunmak üzere başladıklarım, umarım siz şarapseverlerin ilgi, öneri, istek ve eleştirileri ile gelişmesine devam eder.
Ömer Hayyam kimdir?
Abdülbaki Gölpınarlı'nın araştırmalarından öğrendiğimize göre, İran şair ve bilgin 1044 Nişabur doğumlu. Gerçek adı Ebul Feth Ömer bin İbrahim. Hayyam (çadırcı) takma adı atalarının çadırcı olması nedeniyle aldığı sanılıyor. 1121-1122 yıllarında öldüğü tahmin ediliyor. Zamanında dörtlükleri yani rubaileri, astronomi bilgisi, bir terazi buluşu, dünyasına küsmüşlüğü, ermişliği, herkesten başka türlülüğüyle tanınmış, masallaşmış bir bilge olduğunu, kendi eliyle yazılmış hiçbir yazısı bulunmadığını ve dörtlüklerinin ölümünden sonra şurda burda birer, ikişer yazıldıktan sonra toplu halde ancak 15.yy'dan kalma kitaplarda görüldüğünü öğreniyoruz...
Can bir şaraptır, insan onun destisi;
Beden bir ney gibidir, kan o neyin
sesi.
Hayyam, bilir misin nedir bu ölümü
varlık:
Hayal fenerinde bir ışık pırıltısı.
Şarap sonsuz hayat kaynağıdır, iç;
Genşilik sevincinin pınarıdır, iç;
Gamı yakar eritir ateş gibi,
Sağlık sularından şifalıdır, iç.
Dün gece usul boylu sevgilim ve ben,
Bir kıyıda gül rengi şarap içerken;
Sedefli bir kabuk açıldı karşımızda;
Sabah müdecisi çıkıverdi içinden.
Kaynak: Sabahattin Eyuboğlu, Hayyam Bütün Dörtlükler
Erdal Bey’den inciler
Sakla şarabı, gelir zamanı...
Ben güzele güzel demem yanında şarap olmayınca...
Şarap buluşturur, konuşturur, paylaştırır.
Şarapta hayatla ilgili herşeyi bulabiliyorum, yaşadığımı hissediyorum.
Şarap ayrıcalıklı zenginlikler verir. Enginliği ve zenginliği açan bir anahtardır. Şarap sayesinde bir başka ülkeyi misal ki Güney Afrika'yı, Arjantin'i keşfediyorsun. Kültürler arası köprüler kuruyor.
Şarapseverler kimdir? Görev olarak yaşamayan, çok yönlü, üreten, paylaşabilen, araştırmaya meraklı, ufku geniş, renkli, serüvencidir.
Şarap kutsal. Ailem, yaşadıklarım, kültürüm nedeniyle çok kutsal.
Adı Nikos, Yunanlı bir rahibin oğlu. Çok kadeh kaldırdık birlikte. Tatlı, kırmızı şarapları O'ndan öğrendim.
Ben alaylıyım. Her akşam yeni bir şey öğreniyorum.
Şarap dipsiz bir kuyu gibi. İç, iç bitmiyor.
Tercihim Alman Riesling, Chardonnay ve kırmızılarda Shiraz.
