Sert ama lezzetli
Yemeklik değil ama şarap yapmak için çok elverişli bir üzüm olan Boğazkere,
Anadolu'nun en eski ve yerli üzümlerinden. Öküzgözüyle birleştiğinde
harika bir şarap olan sek Boğazkere şaraplarını, sizin için tattık ve not verdik.
Hırçın, sert ama çok çekici
Anadolu'nun en eski yerli üzümlerinden, Boğazkere. Sofraya getirildiğinde taneleri küçük, tadı acımsı. Ama şarapta harikalar yaratıyor. Genelde Öküzgözü ile bir arada işleniyor. Tek başına bu üzümden yapılan şarapları sizin için tattık
Asıl vatanı Diyarbakır. Sıcağı, güneşi, kuru kara iklimini seviyor. Şimdilerde Denizli ve Kapadokya'da da yetiştiriliyor.
Bu üzümün adından bile söz edilse, damağımda bir burukluk, kuruluk hissederim. Çünkü Boğazkere, insanın boğazını kurutan, şarap terimiyle tanenleri yüksek bir üzüm çeşidi. Yani üzümün kabuklarında bulunan ve şaraba burukluk katan tanen oranı bu üzüm cinsinde çok fazla. Ama sadece burukluk verecek olsa, kimse dönüp de yüzüne bakmazdı, böyle bir üzümün. Burukluğun yanı sıra, baharlı tadı, şarap üretiminde Boğazkere üzümünü çok değerli kılıyor. Onu, Anadolu'da kıyıda köşede kalmış çok sayıda yerli üzüm çeşidinin önüne geçirip yıldızlaştırıyor. Boğazkere, Güneydoğu bölgemize özgü bir üzüm çeşidi. Asıl vatanı Diyarbakır. Sıcağı, güneşi, kuru kara iklimini seviyor. Sofraya getirilip yemeye kalkıldığında, hiç çekici değil. Pas renkli, küçük ve sık taneli, acımtırak bir üzüm. Ama şarapta harikalar yaratıyor.
Boğazkere, Anadolu'nun eski ve yerli üzümlerinden. Güneydoğu'da Süryaniler ve Ermeniler bu üzümü asırlar boyu şaraba dönüştürmüşler. Tekel kurulduktan sonra Anadolu'yu tarayıp şaraplık üzümleri belirleyen yabancı şarap uzmanları da Boğazkere'nin özelliklerini keşfetmekte gecikmemişler. Ama az önce belirttiğim sert ve hırçın karakterini dizginlemek gerektiğini de belirterek, yine Doğu ve Güneydoğu bölgelerimizin yerli üzümü Öküzgözü ile harmanlanmasını salık vermişler. Bir başka yazıya konu olabilecek Öküzgözü üzümü de, adı üstünde öküzün gözü gibi iri, kapkara bir üzüm. Nitelikleri ise Boğazkere'yi dengeleyecek türden. Boğazkere'nin fazla tanenli olmasına karşılık Öküzgözü'nün asidi yüksek, tadı ise yumuşak.
ZORLU BİR ÜZÜM
İşte bu muhteşem ikili, Cumhuriyet döneminde yapılan bir çok şarapta hep bir
arada oldular. Bu beraberlik hep böyle sürecek sanılırken,
1990'ların ortalarından itibaren yeni bir akım ortaya çıktı:
Monosepaj ya da varietal denen tek üzümden yapılan şaraplar birbiri
ardından piyasaya sürüldü. Boğazkere de önce Kavaklıdere firması
tarafından tek başına işlenerek ve meşe fıçılarda da
dinlendirildikten sonra piyasaya sunuldu. Kavaklıdere'yi başka
firmalar da izledi. Bugün piyasada kaliteli, 6 değişik Boğazkere
şarabı var.
1980'lerden itibaren Güneydoğu'nun güvenlik sorunları nedeniyle Boğazkere üzümünü farklı bölgelerde, örneğin Denizli ve Kapadokya'da da üretme girişimleri oldu. Dolayısıyla yeni Boğazkere şaraplarında, bu bölgelerde yetiştirilen Boğazkereler de denendi. Ancak şimdiye dek, bu üzümlerin Diyarbakır'da yetiştirilen Boğazkere'nin çapına tam olarak ulaşmadığı görülüyor. Bir süre önce, değişik firmaların yalnızca Boğazkere üzümlerini işleyerek yaptıkları şarapları Gusto Dergisi Yayın Yönetmeni Mehmet Yalçın ile birlikte tattık. Ortak görüşümüz, tek başına zor çalışılan bir üzüm olan Boğazkere'nin yine eskiden olduğu gibi Öküzgözü ya da başka üzümlerle harman edilerek şaraba dönüştürülmesinin daha yerinde olacağı yolunda.
Boğazkere'den yapılan şaraplar
Cankara Boğazkere 2002
(Elazığ-Diyarbakır bölgesi üzümlerinden)
Koyu bordo renkli. Burunda belli belirsiz kırmızı meyve
kokuları hissediliyor. Ağızda dolgun ve yoğun. Tanenleri güçlü ama
rahatsız etmiyor. Şimdi de içilebilir. Ancak birkaç yıl bekletildikten sonra içilmesi daha yerinde olur.
Kavaklıdere Boğazkere 1999
(Diyarbakır bölgesi üzümlerinden)
Canlı yakut rengi. Burunda hafif baharat ve meşe kokuları. Tatlı kırmızıbiber ve pestil tatları hissediliyor.
Tanenler oldukça yumuşamış, ortaya güçlü, damakta dengeli bir şarap
çıkmış. Halen olgunluğunun zirvesinde.
Kocabağ Boğazkere 2002
(Kapadokya bölgesi üzümlerinden)
Canlı yakut rengi. Burunda ahududu, dağ çileği gibi orman meyvelerinin kokuları
hissediliyor. Ağızda taze, ferahlatıcı ve epey yumuşak. Canlı, diri.
Yaz aylarında serince de içilebilecek, zarif bir kırmızı şarap.
Küp Boğazkere 2002
(Denizli-Bekilli bölgesi üzümlerinden)
Koyu bordo rengi. Burunda böğürtlen ve vişne ağırlıklı kırmızı meyveler, ağızda yoğun vişne aromaları
hissediliyor. Meyvemsiliği yüksek. Rahat içilebilecek bir şarap.
Serince içilmesinde yarar var. Orta gövdeli, Boğazkere'nin hakkını
veren oldukça iyi bir kırmızı şarap.
Turasan Boğazkere 2001
(Diyarbakır bölgesi üzümlerinden)
Koyu bordo renkli. Yabani kırmızı meyve, özellikle de vişne kokuları
hissediliyor. Ağızda yoğun, güçlü. Damakta hafif tanenli, ancak
itici değil. Meyvemsi, dengeli bir şarap. Yıllandırılmaya uygun. Bir
süre bekletilmesinde yarar var.
Yazgan Kulüp Boğazkere 2002
(Elazığ bölgesi üzümlerinden)
Koyu yakut rengi. Burunda ağaç ve baharat kokulu. Ağızda fazlasıyla tanenli, damağı ve
boğazı kurutuyor. Orta gövdeli ve damakta oldukça kısa kalıyor.
Umulan meyvemsilik şarapta hissedilmiyor. Yoğun fıçı aromaları ağır basıyor.
