Arkadaşına gönder
Facebook'a gönderAlkollü içecekler ile sigaraya ağır vergi koymanın iki yararı var. Biri vergi elde edilmesi. Diğeri kullananları alıkoymak. Tabii talep fiyata esnek değilse, vergi elde edilse de kullanan azalmaz. Yani her iki yararı birlikte elde etmek pek olası değildir. Ama en azından iki yarardan biri mutlaktır.
Biz sigaranın Türkiye'de hâlâ ucuz olduğu kanısındayız. Kişi başına gelire göre pahalı olduğu görüşünü de paylaşmıyoruz. Öyle olsaydı benzinin de ucuzlatılması gerekirdi. (Gerçi yerli tütünü koruyacak mali önlemlerin alınmasında yarar var.)
Alkollü içkilerin tümünde vergiler elbette yüksek tutulabilir. Çünkü alkol sağlığa zararlıdır. Ancak şarapta durum farklı. İçilen miktara bağlı olarak şarabın bırakın zararını, yararından bile bahsediliyor. Bu nedenle şarap ayrıca ele alınmalıdır. Nitekim ülkemizde şaraba ilgi giderek artıyor. Hem vatandaşlar daha fazla tüketiyor, hem de birçok girişimci kaliteli üzümler ve şarap üretmeye çalışıyor.
Bununla beraber şarap üreticileri şikayetçi. Şaraba konulan vergilerle yerli üreticiler rekabet gücünü yitiriyor, ithal şaraplar avantaj kazanıyor. Çünkü ülkemizde şarap üretimi henüz ölçek olarak rekabet edecek güçte değil. Türkiye'de toplam üretim 50 milyon litre kadar. Yani çok az.
Ülkemizde şarap tüketimi kişi başına ortalama 1 şişe. Yani 750 cl. Ancak bu tüketimin yüzde 40'ı turizm sektöründen kaynaklanıyor. Dolayısıyla şarap aşırı pahalı hale getirilerek sadece halkın değil, turistin tüketimi de engelleniyor.
2004 yılında şarabın litresine konulan vergi 1,5 YTL kadardı. 2005 yılında bu 3,3 YTL'ye çıktı. Bu çok ciddi bir yük. Şarap üreticileri bu yükün toplam maliyetin 7-8 katına çıktığını ve kaçak üretimin yaygınlaştığına dikkat çekiyor. Böylece, kayıt-dışı satışların yüzde 40'lardan yüzde 100'lere vardığını savunuyorlar. Yani sektör sıkıntıda.
Buna bir de ithal şarapların kur avantajını eklemek gerekiyor. Ucuz döviz kuru nedeniyle büyük marketlerde Şili, Avustralya, Güney Afrika şarapları artık çeşit çeşit raflarda yer alıyor. Ve fiyat olarak da kolaylıkla rekabet edebiliyor.
Maliye bu vergiden feragatte bulunabilir mi? Toplanan verginin 173 milyon YTL kadar olduğunu belirtelim. Yani 130 milyon dolar kadar. Bu verginin tamamı kalksa Maliye'ye devede kulak bir zarar verir. Kaldı ki, tamamı da kalkmamalı.
Bir zamanlar Fransa ve İtalya, daha sonra da İspanya'yı abat eden şarap 1980'li yıllarda Kaliforniya'da hızla yaygınlaştı ve Amerikalı tüketiciye ulaştı. Şimdilerde birçok Güney Amerika ülkesinin yanı sıra Okyanusya'da şarap üretiliyor. Üstelik gayet de kaliteli. Bu şarapların üretildiği tüm ülkelerde ise üretime çok ciddi kamusal destekler sağlanırken, bizde sektör baltalanıyor.
Bu sektörün yaygınlaşması için ağır vergilerden kaçınılması, aksine gelişmesi için kârlılıkla cazibesinin korunması gerekir. Rekabet eşit şartlarda ise yararlıdır.
Henüz yorum yazılmadı.